Elazığda yerləşən Keban Su Elektrik Stansiyasının üzərində qurulan üzən Günəş Enerjisi Stansiyası (GES) modeli, Türkiyənin enerji istehsalında mühüm potensial təklif edir. Əgər bu sistem yayğınlaşarsa, ölkədəki 944 bəndin cəmi 10%-də 53 milyon meqavatlıq enerji istehsal olunaraq Türkiyənin elektrik enerjisi ehtiyacının 25%-i qarşılanacaq.
Elazığda 3 meqavat gücündə üzən GES
Elazığda Dövlət Su İşləri (DSİ) 9-cu Region Müdirliyi tərəfindən Keban Su Anbarı üzərində ötən il istifadəyə verilən 1 meqavatlıq üzən GES sisteminə əlavə olaraq, eyni ərazidə daha 2 meqavat gücündə yeni bir sistem də istifadəyə verilib. Fatmalı kəndinin Beşevlər məhəlləsi ərazisində həyata keçirilən bu ikinci üzən GES sayəsində bölgədə bərpa olunan enerji istehsalı artarkən, fermerlərin suvarma xərcləri də əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. DSİ 9-cu Region Müdirliyinin rəhbəri Sebahattin Şamcı bildirib ki, onlar bərpa olunan enerji və suvarma infrastrukturunda Türkiyəyə nümunə ola biləcək bir model hazırlayıblar. Şamcı qeyd edib ki, üzən GES-lər həm iqtisadi, həm də ekoloji baxımdan ciddi üstünlüklər təqdim edir.
Quruda 1 meqavat üçün 15 dönüm, suda isə 6 dönüm yetərlidir
Şamcı əlavə edib ki, quruda qurulan GES-lər üçün 1 meqavatlıq gücə çatmaq üçün təxminən 15 dönüm sahəyə ehtiyac duyulursa, üzən sistemlərdə bu sahə cəmi 6 dönümə qədər azalır. Türkiyə üzrə DSİ-yə bağlı ümumilikdə 944 bəndin olduğunu vurğulayan Şamcı, bu bəndlərin yalnız 10%-nə belə sistemlər qurulacağı təqdirdə ümumilikdə təxminən 53 milyon meqavatlıq günəş enerjisi istehsal gücünün yaradılmasının mümkün olduğunu bildirib. Bu isə Türkiyənin mövcud enerji istehlakının təxminən 25%-nə bərabərdir.
“Suyun səthini tamamilə örtməmişik”
Üzən GES haqqında məlumat verən DSİ 9-cu Region Müdirliyinin rəhbəri Sebahattin Şamcı bildirib:
“Hal-hazırda üzərində olduğumuz bu üzən GES enerji qurğusu, Prezidentimizin Türkiyə vizyonu və Nazirimizin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən AR-GE işlərinin bir hissəsidir. İlk dəfə bu işə Kebanda başladıq. Çünki bu ərazidə əvvəllər quru üzərində GES qurğusu qurmuşduq. İndi isə onun yanında üzən bir GES quraraq bu iki sistem arasında istehsal baxımından müqayisə aparmaq, xidmət müddətləri və təbiətə təsiri barədə tədqiqatlar aparmaq məqsədi ilə bu sistemi yaratdıq. Bunun üçün Kocaeli Universitetindən bir professor heyəti ilə əməkdaşlıq etdik və təbiətə zərəri olub-olmadığını araşdırdıq. Nəticədə heç bir zərərin olmadığı müəyyən edildi. Hazırda qurduğumuz bu sistem təxminən 6 dönümlük sahəni əhatə edir və bunun da yalnız 10%-ni istifadə edirik. Yəni suyun səthini tamamilə örtməmişik.”
“Fermerlərimizi dəstəkləmək üçün bu sistemi başqa bölgələrdə də tətbiq edəcəyik”
Sistemin üstünlüklərindən danışan Şamcı deyib:
“Bu sistemin qurudakı GES-lərlə müqayisədə bir sıra üstünlükləri var. Quru GES-lərdə 1 meqavat enerji istehsalı üçün təxminən 15 dönüm sahəyə ehtiyac duyulur, lakin üzən sistemdə bu yalnız 6 dönümdür. Hazırda DSİ tərəfindən inşası tamamlanmış və istismarda olan 944 bəndimiz mövcuddur. Əgər bu bəndlərin yalnız 10%-də bu sistem qurularsa, təxminən 53 milyon meqavatlıq günəş enerjisi istehsal etmək mümkün olacaq. Bu da Türkiyənin illik enerji tələbatının təxminən 25%-nə bərabərdir.”
O əlavə edib:
“Bu sistemin əsas xüsusiyyətlərindən biri də odur ki, biz onu şüşə liflə gücləndirilmiş polimer materiallarla, üzən dubalar vasitəsilə inşa etdik. Halbuki Türkiyədə və dünyada daha əvvəl bu tip sistemlərdə HDPE və ya digər plastik materiallardan istifadə olunurdu. Keçən il bu sistemə start verdik və artıq suvarma mövsümü başlayıb. Pompa sistemlərinin işləməsində qurduğumuz bu GES-lər sayəsində fermerlərə daha az su istifadə haqqı tətbiq edərək onları dəstəkləməyi planlaşdırırıq. Bu modeli başqa bölgələrdə də tətbiq etməyi düşünürük.”
